Grensoverschrijdend bevoegdheidsvacuüm in de sociale zekerheid
Document E — Het rechtenoverzicht
Auteur: Eric Messa
CM (Christelijke Mutualiteit)
Uitkering bij arbeidsongeschiktheid langer dan een jaar. Vervangt loon wanneer je niet meer kan werken door ziekte of handicap.
BE: Wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994 (ZIV-wet).
EU: Verordening 883/2004, art. 44–50 (samentelling van tijdvakken) en het arrest-Vester (C-134/18).
Uitkering — direct geld, maandelijks. Bedrag afhankelijk van gezinssituatie en duur van de arbeidsongeschiktheid. Eerste jaar circa 60% van het begrensd loon, daarna circa 40–65% in invaliditeit.
Logica. Wie in België is aangesloten bij CM en RSZ en lidgeld betaalt, bouwt rechten op binnen de Belgische ziekteverzekering. Volgens Verordening 883/2004 worden tijdvakken van verzekering uit andere lidstaten daarbij samengeteld.
Werkelijkheid. CM handhaaft de nationale wachttijd van 180 dagen, ongeacht eerdere bijdragen in Nederland. De Europese samentelling wordt in de primaire beoordeling niet toegepast.
Een gewone Belgische inwoner bouwt de wachttijd op via werk in België. Na 180 dagen ziekte gaat de uitkering in. Een grensarbeider die in Nederland heeft gewerkt, ziet die Nederlandse tijdvakken niet meetellen voor de Belgische wachttijd.
CM verwijst naar de nationale wachttijd. De Europese samentelling wordt niet toegepast omdat de Nederlandse tijdvakken niet in het Belgische ziekenfondsdossier zijn opgenomen. Het ziekenfonds wacht op een signaal dat niet komt. De RVA en de SVB sturen geen gegevens door.
Vo. 883/2004, art. 6: tijdvakken van verzekering in andere lidstaten moeten worden samengeteld. Het arrest-Vester (C-134/18) bevestigt dit voor ziekte-uitkeringen.
CM — via je plaatselijk kantoor of het online loket van je ziekenfonds.
Bezwaarschrift bij CM met verwijzing naar Vo. 883/2004, art. 6 en het arrest-Vester. Voeg toe:
Als CM niet reageert: tuchtklacht bij de Orde der Artsen en een DPO-ingebrekestelling wegens geautomatiseerde besluitvorming.
Procedure duurt 6 tot 18 maanden. In die periode: geen uitkering. Uitkomst hangt af van de beoordelaar.
Bezwaarschrift ingediend bij CM, met verwijzing naar Vo. 883/2004 en het arrest-Vester. Tuchtklacht tegen de CM-arts ingediend wegens geautomatiseerde besluitvorming. DPO-ingebrekestelling ingediend.
Vastgelopen. Uitkering geweigerd.
Loopt sinds 2024.
Geen ziekte-uitkering ontvangen. Bedrag niet uitgekeerd.
Tuchtklacht CM-arts loopt. DPO-ingebrekestelling loopt.
Looptijd: 6 tot 18 maanden. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: geen uitkering.
CM · RIZIV · automatisch bij chronische ziekte
Een plafond op je jaarlijkse remgeld voor medische kosten. Zodra je een bepaald bedrag aan eigen bijdragen hebt betaald, wordt alles erboven terugbetaald door je ziekenfonds.
BE: Wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994 (ZIV-wet), art. 37 § 19 en het koninklijk besluit van 25 april 2014.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 17–35 (zorgverstrekkingen).
Terugbetaling — geld dat je al hebt voorgeschoten, wordt teruggestort door het ziekenfonds. Geen uitkering, geen toeslag. Het plafond hangt af van je gezinssituatie:
Logica. Wie is aangesloten bij CM en RSZ en lidgeld betaalt, en Belgische medische kosten maakt, bouwt de teller van de Maximumfactuur op. Volgens Verordening 883/2004 worden zorgverstrekkingen in andere lidstaten gelijk behandeld als binnenlandse.
Werkelijkheid. De teller registreert alleen remgelden van Belgische zorgverleners. Facturen van buitenlandse zorgverleners worden niet in het algoritme opgenomen, waardoor het plafond niet of vertraagd wordt bereikt.
Een gewone Belgische inwoner bouwt de teller automatisch op via elke Belgische ziekenhuisfactuur, huisartsfactuur en apotheekfactuur. Een grensarbeider die voornamelijk in Nederland zorg gebruikt, ziet zijn teller nauwelijks stijgen — ook al betaalt hij dezelfde RSZ en hetzelfde CM-lidgeld.
Het ziekenfonds bouwt de teller op uit gegevens die het van Belgische zorgverleners ontvangt. Facturen van buitenlandse zorgverleners komen niet in dat systeem. De Europese bepaling dat zorgverstrekkingen in andere lidstaten meetellen, wordt in de primaire beoordeling niet toegepast.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 19 en 27: zorgverstrekkingen in een andere lidstaat moeten worden vergoed volgens het stelsel van het bevoegde land. De Maximumfactuur is een Belgisch stelsel, dus Belgische vergoedingen horen te tellen — ook wanneer ze buiten België zijn opgelopen.
CM — via je plaatselijk kantoor. De Maximumfactuur wordt automatisch berekend, maar je kan een overzicht opvragen en correcties laten doorvoeren.
Schriftelijk verzoek bij CM om buitenlandse facturen mee te tellen in de teller. Voeg toe:
Bij weigering: klacht bij de Ombudsman van het RIZIV en bij het College van Geneesheren-Directeurs.
Procedure duurt 3 tot 9 maanden. Uitkomst hangt af van de beoordelaar. In de tussentijd loopt de teller niet op voor buitenlandse facturen.
Overzicht van Nederlandse medische facturen opgevraagd en bij CM ingediend met verzoek tot meetelling in de Maximumfactuur.
Vastgelopen. Buitenlandse facturen worden niet meegeteld.
Loopt sinds 2024.
Plafond niet bereikt, geen terugbetaling ontvangen.
Bezwaarschrift ingediend. Wachten op beslissing.
Looptijd: 3 tot 9 maanden. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: geen terugbetaling.
CM · automatisch bij voorwaarden
Een verhoogde tussenkomst van het ziekenfonds in je medische kosten. Je betaalt minder remgeld, krijgt hogere terugbetalingen, en opent toegang tot andere voordelen (Verhoogde Maximumfactuur, sociaal tarief energie, verhoogde kinderbijslag).
BE: Wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994 (ZIV-wet), art. 37 § 1 en het koninklijk besluit van 1 april 1996.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 87 (samentelling van tijdvakken).
Status — geen direct geld, wel:
Logica. Wie is aangesloten bij CM, RSZ en lidgeld betaalt en chronisch ziek is, kwalificeert volgens de wettelijke voorwaarden voor de Verhoogde Tegemoetkoming. De status wordt automatisch toegekend op basis van inkomens- en medische gegevens.
Werkelijkheid. De status wordt getoetst aan de inkomensgegevens in de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid (KSZ). Die bevat geen actuele inkomensdata uit Nederland, waardoor het algoritme de grensarbeider kwalificeert op basis van een foutief of ontbrekend inkomensprofiel.
Een gewone Belgische inwoner heeft een inkomen dat bekend is bij de KSZ. Het ziekenfonds toetst automatisch. Een grensarbeider heeft een inkomen dat in het Nederlandse systeem zit (UWV, SVB, Belastingdienst) en dat de KSZ niet kent. De toetsing valt stil.
De KSZ verzamelt inkomensgegevens van Belgische bronnen. Nederlandse inkomensgegevens komen daar niet in voor. Het ziekenfonds ziet dus een nul-inkomen of een verouderd inkomen en past de verkeerde categorie toe. In plaats van een chronisch zieke met een laag inkomen, wordt de grensarbeider gezien als iemand zonder vastgesteld inkomen — en dus buiten de doelgroep.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 87: samentelling van tijdvakken. De status Verhoogde Tegemoetkoming mag niet worden geweigerd op basis van administratieve gronden die alleen voor grensarbeiders spelen.
CM — via je plaatselijk kantoor, met een schriftelijk verzoek tot herziening van je VT-status.
Schriftelijk verzoek tot herziening van de VT-status bij CM. Voeg toe:
Bij weigering: klacht bij de Ombudsman van het RIZIV en bij het College van Geneesheren-Directeurs.
Procedure duurt 3 tot 9 maanden. In de tussentijd: geen VT-status, dus hogere remgelden en geen toegang tot de bijhorende voordelen.
Schriftelijk verzoek ingediend bij CM tot herziening van de VT-status op basis van het werkelijke inkomen, niet het KSZ-inkomen.
Vastgelopen. VT-status niet toegekend.
Loopt sinds 2024.
Geen Verhoogde Tegemoetkoming. Hogere remgelden en geen toegang tot de bijhorende voordelen.
Bezwaarschrift ingediend. Wachten op beslissing.
Looptijd: 3 tot 9 maanden. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: geen VT-status.
RIZIV · automatisch bij Verhoogde Tegemoetkoming
Een verlaagd plafond op je jaarlijkse remgeld voor medische kosten. Zodra je dit lagere bedrag hebt betaald, wordt alles erboven terugbetaald door je ziekenfonds. De Verhoogde Maximumfactuur geldt alleen voor mensen met de status Verhoogde Tegemoetkoming.
BE: Wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994 (ZIV-wet), art. 37 § 19 en het koninklijk besluit van 25 april 2014.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 17–35 (zorgverstrekkingen).
Terugbetaling — geld dat je al hebt voorgeschoten, wordt teruggestort door het ziekenfonds. Plafond:
Logica. De Verhoogde Maximumfactuur volgt automatisch uit de status Verhoogde Tegemoetkoming. Wie chronisch ziek is en aan de inkomensvoorwaarden voldoet, heeft recht op beide: de status en het lagere plafond.
Werkelijkheid. Omdat de Verhoogde Tegemoetkoming niet wordt toegekend, wordt de Verhoogde Maximumfactuur ook niet toegekend. De tweede regeling hangt volledig af van de eerste.
Een gewone Belgische inwoner met een chronische ziekte krijgt VT, en daarmee automatisch VMAF. Een grensarbeider die in dezelfde medische situatie zit, krijgt geen VT (want het KSZ-inkomen klopt niet), en dus ook geen VMAF.
De Verhoogde Maximumfactuur is geen zelfstandig recht. Het is een gevolg van de Verhoogde Tegemoetkoming. Zolang de VT-status niet wordt toegekend, staat de teller op het gewone Maximumfactuur-plafond (circa € 1.250), en niet op het verlaagde plafond (circa € 500). Het verschil loopt op tot circa € 750 per jaar.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. De keten VT → VMAF mag niet stilvallen op basis van een administratieve registratie-eis die alleen voor grensarbeiders speelt.
CM — via je plaatselijk kantoor. De VMAF kan niet los worden aangevraagd. De eerste stap is het verkrijgen van de VT-status.
Schriftelijk verzoek tot herziening van de VT-status bij CM (zie Verhoogde Tegemoetkoming). Voeg daarbij:
Bij weigering: klacht bij de Ombudsman van het RIZIV.
Procedure duurt 3 tot 9 maanden, en start pas wanneer de VT-status is toegekend. Zolang dat niet gebeurd is, blijft het gewone plafond gelden.
Verzoek tot herziening van de VT-status ingediend bij CM, met het verzoek om bij toekenning ook de VMAF toe te passen.
Vastgelopen. VMAF niet toegekend, want VT-status niet toegekend.
Loopt sinds 2024.
Jaarlijks verschil tussen het gewone en het verlaagde Maximumfactuur-plafond: circa € 750.
Wachten op beslissing VT-status. Daarna automatisch VMAF.
Looptijd: afhankelijk van VT-status. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: geen VMAF, jaarlijks verschil circa € 750.
FOD Sociale Zekerheid · DG Personen met een Handicap (DG HAN)
Een maandelijkse tegemoetkoming voor personen met een erkende handicap die door hun beperking maximaal één derde kunnen verdienen van wat een gezond persoon op de reguliere arbeidsmarkt kan verdienen. De tegemoetkoming vult het ontbrekende inkomen aan.
BE: Wet van 27 februari 1987 betreffende de tegemoetkomingen aan personen met een handicap. Uitvoering door de Directie-generaal Personen met een Handicap (DG HAN) van de FOD Sociale Zekerheid.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 45 VWEU (vrij verkeer van werknemers). Zie ook het arrest-Hendrix (C-287/05) over de toepassing van art. 45 VWEU op grensarbeiders.
Uitkering — direct geld, maandelijks. Bedrag afhankelijk van de gezinssituatie (alleenstaand, samenwonend, met of zonder personen ten laste). Voor 2026: basisbedragen geïndexeerd, met een extra verhoging van 2% voor alleenstaanden vanaf maart 2026.
Logica. Wie medisch erkend is met een handicap en via het werk van de partner is aangesloten bij de Belgische sociale zekerheid, kwalificeert volgens de wettelijke voorwaarden voor de Inkomensvervangende Tegemoetkoming.
Werkelijkheid. Het digitale portaal (MyHandicap) en het beoordelingsalgoritme hanteren een harde filter op een Belgisch domicilie-adres in het Rijksregister. Zonder dat adres volgt een afwijzing op de verblijfsvoorwaarde, ongeacht de medische erkenning.
Een gewone Belgische inwoner met dezelfde medische erkenning ontvangt de tegemoetkoming automatisch, op basis van het Belgische adres. Een grensarbeider die in Nederland woont maar economisch en sociaal verbonden is met België, ziet de aanvraag afgewezen op de verblijfsvoorwaarde.
DG HAN toetst op formele verblijfsvoorwaarde: gedomicilieerd in België. Zonder Belgisch adres in het Rijksregister wordt de aanvraag niet inhoudelijk behandeld. De medische erkenning bestaat wel, maar het recht op uitkering niet. Het loket verwijst naar de voorwaarde, niet naar het recht.
Art. 45 VWEU verbiedt belemmeringen van het vrije verkeer van werknemers. Het arrest-Hendrix (C-287/05) stelt dat een lidstaat geen nationale regeling mag toepassen die grensarbeiders benadeelt. De verblijfsvoorwaarde in de Belgische wetgeving is een dergelijke belemmering: zij ontzegt een sociaal recht op grond van woonplaats, terwijl de betrokkene economisch actief is in België.
DG Personen met een Handicap (DG HAN) — aanvraag via MyHandicap (handicap.belgium.be). Papieren aanvragen worden niet geaccepteerd.
Bezwaarschrift bij DG HAN met verwijzing naar art. 45 VWEU en het arrest-Hendrix. Voeg toe:
Bij blijvende weigering: klacht bij de Federale Ombudsman en bij de Europese Commissie wegens schending van art. 45 VWEU.
Procedure duurt 6 tot 12 maanden. Uitkomst hangt af van de beoordeling van de economische binding. De medische erkenning staat vast, maar het recht op uitkering is nog niet afgedwongen.
Aanvraag ingediend via MyHandicap. Medische erkenning verkregen (8 punten). Tegemoetkoming afgewezen wegens het Nederlandse adres. Bezwaarschrift ingediend met verwijzing naar art. 45 VWEU en het arrest-Hendrix.
Vastgelopen. Medisch erkend, maar uitkering geweigerd op grond van de verblijfsvoorwaarde.
Loopt sinds 2024.
Geen inkomensvervangende tegemoetkoming ontvangen.
Tuchtklacht tegen de keuringsarts loopt. Bezwaarschrift bij DG HAN loopt. Wachten op beslissing.
Looptijd: 6 tot 12 maanden. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: geen uitkering.
Zorgkas Vlaanderen
Een maandelijkse tegemoetkoming van 140 euro voor zwaar zorgbehoevenden die thuis wonen of in een woonzorgcentrum verblijven. Het is een vast bedrag dat door je zorgkas wordt uitbetaald, ongeacht je inkomen.
BE: Decreet van 18 mei 2018 houdende de Vlaamse sociale bescherming, zoals gewijzigd. Uitvoering door de Zorgkas Vlaanderen.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 34 (samenloop van prestaties).
Uitkering — direct geld, maandelijks. Vast bedrag van 140 euro per maand (situatie 1 januari 2026).
Logica. Wie is aangesloten bij CM en RSZ en lidgeld betaalt, en zwaar zorgbehoevend is, bouwt rechten op binnen de Vlaamse sociale bescherming. Volgens Verordening 883/2004 mogen prestaties bij ziekte niet worden geweigerd op grond van nationaliteit of woonplaats.
Werkelijkheid. De Vlaamse sociale bescherming is gekoppeld aan een Belgisch rijksregisternummer en een Belgisch adres. Zonder die twee elementen kan de aansluiting bij een zorgkas niet worden geregistreerd, en zonder inschrijving is er geen recht op het zorgbudget.
Een gewone Vlaamse inwoner is automatisch aangesloten bij een zorgkas zodra hij 26 wordt. De premie wordt jaarlijks afgehouden. Een grensarbeider die in Nederland woont, kan alleen vrijwillig aansluiten — en dan nog alleen als de Zorgkas zijn aanvraag aanvaardt. Sinds 2022 geldt bovendien een wachttijd van 5 jaar voor uitgaande grensarbeiders die eerder konden aansluiten maar dat niet deden.
De Zorgkas controleert op woonplaats in het Rijksregister. Zonder Belgisch adres volgt afwijzing. De grensarbeider wordt verzocht zich eerst in België te domiciliëren — een eis die indruist tegen het vrij verkeer van personen. Het loket verwijst naar de woonplaats, niet naar de zorgbehoefte.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 34: prestaties bij ziekte mogen niet worden geweigerd op grond van nationaliteit of woonplaats. De koppeling van het zorgbudget aan een Belgisch rijksregisternummer is een administratieve drempel die grensarbeiders structureel uitsluit.
Zorgkas Vlaanderen — via je erkende zorgkas (CM-Zorgkas, Helan, Liberale, Socialistische, …).
Verzoek tot vrijwillige aansluiting bij een Zorgkas, met verwijzing naar Vo. 883/2004, art. 4 en 34. Voeg toe:
Bij weigering: klacht bij de Vlaamse Ombudsdienst en bij de Europese Commissie wegens schending van het vrij verkeer.
Procedure duurt 6 tot 12 maanden. Uitkomst hangt af van de bereidheid van de Zorgkas om de woonplaatsvoorwaarde te nuanceren. De kans op succes is klein zonder tussenkomst van de Europese Commissie.
Nooit geïnformeerd over de mogelijkheid tot vrijwillige aansluiting. Geen aansluiting bij een Zorgkas. Geen aanvraag voor het zorgbudget ingediend, omdat de Zorgkas aangaf dat een Belgisch adres vereist is.
Afgesloten. Geen recht op zorgbudget, want nooit aangesloten.
Geen procedure gestart.
140 euro per maand niet ontvangen. Over een periode van meerdere jaren: duizenden euro's aan misgelopen zorgbudget.
Geen actie meer mogelijk. De wachttijd van 5 jaar is verstreken zonder aansluiting.
Looptijd: afgesloten. Uitkomst: geen zorgbudget. Impact tot nu toe: 140 euro per maand niet ontvangen.
Parentia · automatisch
Het Vlaamse kinderbijslagstelsel. Een maandelijkse uitkering per kind, automatisch uitbetaald aan het gezin. Sinds 2019 is het Groeipakket in Vlaanderen de opvolger van de federale kinderbijslag.
BE: Decreet van 9 februari 2018 houdende de Vlaamse sociale bescherming (basisbedrag Groeipakket). Uitvoering door Parentia en de andere uitbetalers van het Groeipakket.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 67 (gezinsbijslagen bij samenloop tussen lidstaten).
Uitkering — direct geld, maandelijks. Basisbedrag per kind. Voor het eerste kind circa 180 euro per maand, met verhogingen voor volgende kinderen. Extra sociale toeslagen zijn mogelijk bij laag inkomen of specifieke situaties.
Logica. Het Groeipakket is een basisrecht voor elk kind. Zodra een kind in België woont of familie heeft in België, loopt de uitkering automatisch via de werkende ouder.
Werkelijkheid. Het basisbedrag loopt in deze situatie correct via de werkende ouder. Wat niet automatisch loopt, zijn de sociale toeslagen bovenop het basisbedrag, omdat de inkomensgegevens niet volledig worden doorgegeven aan de KSZ-databank.
Een gewone Belgische inwoner ziet het basisbedrag én de sociale toeslagen automatisch berekend op basis van het gezinsinkomen in de KSZ-databank. Een grensarbeider krijgt het basisbedrag wel, maar de sociale toeslag wordt getoetst op een verouderd of onvolledig inkomen in de KSZ-databank.
Parentia toetst het recht op sociale toeslag op basis van gegevens die het van de KSZ ontvangt. Wanneer een bron van inkomsten (invaliditeit, arbeidsongeschiktheid) niet correct in de KSZ is opgenomen, wordt het toetsingsinkomen te hoog of te laag berekend. Het gevolg is dat de sociale toeslag niet wordt toegekend, ook al voldoet het gezin aan de voorwaarden.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 67: gezinsbijslagen worden verleend volgens de wetgeving van de bevoegde lidstaat, en alle tijdvakken van verzekering of werkzaamheid in andere lidstaten moeten in aanmerking worden genomen. De onvolledige KSZ-databank is een nationale tekortkoming die de Europese regel ondermijnt.
Parentia — via de online klantenzone of telefonisch. Het basisbedrag loopt automatisch. Voor de sociale toeslag moet je een herzieningsverzoek indienen.
Verzoek tot herziening van de sociale toeslag bij Parentia, met bewijsstukken van het werkelijke gezinsinkomen. Voeg toe:
Bij weigering: klacht bij de Vlaamse Ombudsdienst en bij het Agentschap Opgroeien.
Procedure duurt 3 tot 6 maanden. Uitkomst hangt af van de bereidheid van Parentia om buitenlandse inkomensgegevens te accepteren.
Basisbedrag Groeipakket loopt automatisch via de werkende ouder. Sociale toeslag is niet toegekend. Verzoek tot herziening voorbereid bij Parentia, met bewijs van het werkelijke gezinsinkomen.
Actief voor het basisbedrag. Vastgelopen voor de sociale toeslag.
Basisbedrag loopt sinds 2020. Herzieningsverzoek sociale toeslag loopt sinds 2024.
Basisbedrag per kind ontvangen. Sociale toeslag niet ontvangen: circa 50 tot 150 euro per maand misgelopen, afhankelijk van het kind en het inkomen.
Wachten op automatische herziening in 2028, of op beslissing op het herzieningsverzoek.
Looptijd: herzieningsverzoek 3 tot 6 maanden. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: sociale toeslag niet ontvangen.
Parentia
Een extra maandelijkse toeslag bovenop het basisbedrag van het Groeipakket, voor gezinnen met een laag inkomen of in een bijzondere situatie (langdurig zieke ouder, alleenstaande ouder, kind met handicap). De toeslag wordt bovenop de gewone kinderbijslag uitbetaald.
BE: Decreet van 9 februari 2018 houdende de Vlaamse sociale bescherming, art. 12 tot 17 (sociale toeslagen). Uitvoering door Parentia en de andere uitbetalers van het Groeipakket.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 67 (gezinsbijslagen bij samenloop tussen lidstaten).
Uitkering — direct geld, maandelijks. Bedrag afhankelijk van de gezinssituatie. De sociale toeslag kan oplopen tot circa 150 euro per kind per maand, bovenop het basisbedrag.
Logica. Wie langdurig ziek is en een laag inkomen heeft, kwalificeert volgens de wettelijke voorwaarden voor de sociale toeslag. De toeslag is juist bedoeld voor gezinnen met een laag inkomen of een zieke ouder.
Werkelijkheid. De ziekmelding van de CM in de KSZ-databank ontbreekt of is verouderd. Parentia toetst daardoor op een inkomen dat niet meer klopt. Het systeem ziet een te hoog inkomen, en dus geen recht op de toeslag.
Een gewone Belgische inwoner met een laag inkomen heeft de inkomens- en ziekmeldingsgegevens volledig in de KSZ-databank staan. De toeslag wordt automatisch toegekend. Een grensarbeider heeft te maken met inkomensgegevens uit Nederland en met ziekmeldingen die tussen verschillende instanties moeten worden doorgegeven. Die doorstroming loopt niet automatisch.
De CM is verantwoordelijk voor het doorgeven van de invaliditeits- status aan de KSZ. Wanneer die doorstroming stopt of vertraagt, ziet Parentia geen ziekmelding. Zonder die ziekmelding wordt de ouder niet als langdurig ziek geregistreerd. Het gevolg is dat de sociale toeslag wordt getoetst op het inkomen zonder rekening te houden met de ziektetoestand. Het recht wordt geweigerd op basis van een verkeerd inkomen, niet op basis van de werkelijke situatie.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 67: bij de toekenning van gezinsbijslagen moeten alle omstandigheden in aanmerking worden genomen, ongeacht in welke lidstaat ze zich voordoen. Een niet-doorgegeven ziekmelding is een nationale tekortkoming die de Europese regel ondermijnt.
Parentia — via de online klantenzone of telefonisch. Het recht op de sociale toeslag wordt automatisch getoetst, maar je kan een herzieningsverzoek indienen bij een verkeerde toekenning.
Herzieningsverzoek bij Parentia, met bewijsstukken van de werkelijke situatie. Voeg toe:
Bij weigering: klacht bij de Vlaamse Ombudsdienst en bij het Agentschap Opgroeien.
Procedure duurt 3 tot 6 maanden. Uitkomst hangt af van de bereidheid van Parentia om buitenlandse gegevens en niet-geregistreerde ziekmeldingen te accepteren.
Herzieningsverzoek voorbereid bij Parentia, met bewijs van de invaliditeit en het werkelijke gezinsinkomen. Verzoek aan CM om de invaliditeitsstatus in de KSZ te actualiseren.
Vastgelopen. Sociale toeslag niet toegekend wegens verouderd KSZ-inkomen.
Loopt sinds 2024.
Sociale toeslag niet ontvangen: circa 50 tot 150 euro per maand misgelopen, afhankelijk van het kind en het inkomen.
Wachten op automatische herziening in 2028, of op beslissing op het herzieningsverzoek.
Looptijd: 3 tot 6 maanden voor het herzieningsverzoek, automatische herziening in 2028. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: sociale toeslag niet ontvangen.
FOD Financiën
Een verhoging van het bedrag aan inkomsten waarop je geen belasting betaalt. Mensen met een handicap kunnen een extra schijf van hun inkomen onbelast laten. Het verlaagt de te betalen personenbelasting.
BE: Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 (WIB 92), art. 131 en art. 135. Koninklijk besluit tot uitvoering van het WIB 92 (KB/WIB 92), art. 46 en verder.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en de algemene fiscale non-discriminatiebeginselen van het VWEU.
Fiscaal voordeel — geen direct geld. Het verlaagt de aanslag personenbelasting. Het bedrag van de verhoging hangt af van de ernst van de handicap. In de praktijk: honderden tot duizenden euro's per jaar minder belasting.
Logica. Wie een medische erkenning heeft, zou op basis daarvan de verhoogde belastingvrije som moeten krijgen. De fiscale tegemoetkoming volgt in theorie uit de vastgestelde handicap.
Werkelijkheid. De fiscale toepassing vereist de handmatige toevoeging van een specifiek papieren formulier aan de aangifte. Zonder dat formulier wordt de verhoogde som niet toegepast, ook niet wanneer de medische erkenning bestaat.
Een gewone Belgische inwoner dient zijn aangifte in met een medisch attest van een Belgische arts. De fiscus aanvaardt dat. Een grensarbeider die voornamelijk in Nederland woont en daar behandeld wordt, moet soms uitleggen waarom het Nederlandse medisch attest ook geldig is. De fiscus kan vertraging oplopen of om extra bewijsstukken vragen.
De fiscus toetst op het formele medisch attest. De erkenning van DG HAN of een vergelijkbare instantie is niet automatisch gekoppeld aan de fiscale behandeling. Twee aparte systemen, twee aparte loketten. De vertraging zit niet in het recht, maar in het doorgeven van de medische erkenning tussen sociale zekerheid en fiscaliteit.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Een grensarbeider met dezelfde medische erkenning mag niet worden benadeeld door de fiscale procedurele eisen die alleen voor grensarbeiders extra drempels opwerpen.
FOD Financiën — via de jaarlijkse belastingaangifte, met het formulier voor de verhoogde belastingvrije som als bijlage.
Medisch attest laten opmaken door de huisarts, met vermelding van de handicap en de impact op de verdiencapaciteit. Het attest toevoegen aan de belastingaangifte. Voeg toe:
Bij weigering: bezwaarschrift bij de Gewestelijke Directie van de Belastingen, en in laatste instantie bij de Rechtbank van Eerste Aanleg.
De aangifte wordt behandeld binnen 3 tot 6 maanden. Als het aanslagbiljet de verhoging correct toepast, is er geen verdere procedure nodig. In dit dossier is het aanslagbiljet nog niet ontvangen.
Medisch attest via huisarts laten opmaken. De fiscus (PG15) heeft de route gevalideerd. ACV heeft de definitieve BNI-aangifte ingediend op 25 september 2026. Wachten op het aanslagbiljet.
Aangevraagd. De route is gevalideerd door de fiscus.
Aangifte ingediend op 25-09-2026. Behandelingstermijn: 3 tot 6 maanden.
Verwachte verlaging van de aanslag personenbelasting. Bedrag nog niet bekend.
Wachten op het aanslagbiljet.
Looptijd: 3 tot 6 maanden. Uitkomst waarschijnlijk positief. Impact tot nu toe: nog geen aanslagbiljet ontvangen.
Dienst Toeslagen · CAK · CZ
Maandelijkse tegemoetkoming in de premie van je Nederlandse zorgverzekering, voor lage inkomens. Direct geld, geen fiscale aftrek.
NL: Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir), art. 2 en 7. Uitvoering door Dienst Toeslagen.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 11 (aanwijzing bevoegde lidstaat).
Tot circa € 130 per maand, afhankelijk van inkomen. Maandelijks uitbetaald.
Logica. Wie via de CZ-verdragspolis verzekerd is voor Nederlandse zorg en de nominale premie betaalt, zou ook in aanmerking moeten komen voor de Nederlandse zorgtoeslag. Die toeslag is juist bedoeld om de premie betaalbaar te houden.
Werkelijkheid. De Dienst Toeslagen vereist voor toekenning een actieve registratie in het Referentiebestand Verzekerden Zorgverzekeringswet (RIV). Het CAK weigert de verdragspolis in dat register te verwerken. Het geautomatiseerde systeem leest de status daardoor als "onverzekerd" en blokkeert de uitbetaling.
Een gewone Nederlandse inwoner heeft een reguliere NL-polis en wordt automatisch herkend in het RIV-register. De toeslag stort maandelijks. Een grensarbeider heeft een verdragspolis via CZ. Het CAK weigert die administratief in te schrijven in het RIV-register. Voor Toeslagen geldt de grensarbeider dan als niet-verzekerd, dus als niet-toeslaggerechtigd.
Dienst Toeslagen weigert uit te betalen omdat het RIV-register "onverzekerd" zegt. CAK en CZ weigeren het register aan te passen omdat een verdragspolis geen gewone Zvw-polis is. Zorginstituut Nederland grijpt niet in en verwijst terug naar CZ.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Een nationale registratie-eis (RIV) mag niet als voorwaarde gelden wanneer het EU-recht al bepaalt dat je verzekerd bent.
Dienst Toeslagen — via MijnToeslagen.nl.
Dien een bezwaarschrift in bij Dienst Toeslagen. Voeg toe:
Hiermee wordt een handmatige beoordeling afgedwongen; het systeem kan de aanvraag niet automatisch afwijzen.
Procedure duurt 6 tot 12 maanden. In die periode: € 0 uitgekeerd. Kans op succes hangt af van de beoordelaar, niet van de wet.
Formeel bezwaarschrift ingediend, met CZ-verdragspolis en eigenrisico-factuur fysiek bijgevoegd om handmatige beoordeling af te dwingen.
Lopend — bezwaar. Uitkomst nog niet bekend.
Loopt sinds medio 2024 — ruim een jaar.
€ 0,00 uitgekeerd in 2024, 2025 en tot heden in 2026.
Uitstel van betaling verkregen in afwachting van handmatige beslissing.
Looptijd: 6 tot 12 maanden. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: € 0,00.
Belastingdienst
Een fiscale aftrekpost voor zorgkosten die je niet vergoed krijgt van je zorgverzekering of andere instanties. Je mag deze kosten aftrekken van je belastbaar inkomen, waardoor je minder inkomstenbelasting betaalt.
NL: Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001), art. 6.17 en art. 6.20. Uitvoering door de Belastingdienst.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling).
Fiscaal voordeel — geen direct geld. Het verlaagt je belastbaar inkomen in box 1, waardoor je minder inkomstenbelasting betaalt. Het aftrekbare bedrag wordt maximaal tegen 37,56% (tarief 2026) verrekend.
Logica. Wie zorgkosten maakt die niet worden vergoed, kan die kosten aftrekken van het belastbaar inkomen. De regeling is bedoeld om mensen met hoge zorgkosten tegemoet te komen.
Werkelijkheid. De aftrek is gekoppeld aan de fiscale status van kwalificerend buitenlands belastingplichtige. Zonder die status wordt de persoonsgebonden aftrek niet toegepast, ongeacht de gemaakte zorgkosten.
Een gewone Nederlandse inwoner trekt zijn zorgkosten af via de jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting. De Belastingdienst berekent automatisch het drempelbedrag en past de aftrek toe. Een grensarbeider die in België woont maar Nederlands inkomen heeft, moet eerst aantonen dat hij kwalificerend buitenlands belastingplichtig is. Voldoet hij daar niet aan, dan vervalt de aftrek — ook voor kosten die in Nederland zijn gemaakt.
De Belastingdienst toetst op de fiscale status van de aanvrager, niet op de aard van de zorgkosten. Een grensarbeider die niet aan de voorwaarden voor kwalificerend buitenlands belastingplichtige voldoet, wordt behandeld als iemand die geen recht heeft op persoonsgebonden aftrekposten. De kosten zijn gemaakt, de ziekte is reëel, maar de fiscale toepassing blijft uit.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Een grensarbeider met dezelfde zorgkosten als een inwoner mag niet worden benadeeld door een nationale fiscale procedurele eis die alleen voor grensarbeiders een extra drempel opwerpt. Daarnaast kan de weigering van de aftrek een belemmering vormen voor het vrije verkeer van werknemers (art. 45 VWEU).
Belastingdienst — via de jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting. De aftrek wordt opgevoerd onder de persoonsgebonden aftrekposten.
Bezwaarschrift bij de Belastingdienst met het verzoek om als kwalificerend buitenlands belastingplichtige te worden aangemerkt, of om de aftrek toe te passen op grond van het EU-recht. Voeg toe:
Bij weigering: beroep bij de rechtbank, en in laatste instantie bij de Hoge Raad.
Procedure duurt 6 tot 18 maanden. Uitkomst hangt af van de fiscale status en de beoordeling van het EU-recht door de rechter.
Aftrek zorgkosten opgevoerd in de aangifte inkomstenbelasting 2025, om het Nederlandse toetsingsinkomen te verlagen. De definitieve aanslag vormt de basis voor alle toeslagen.
Ingediend. Wachten op de definitieve aanslag.
Aangifte ingediend in 2026, voor het belastingjaar 2025.
Verwachte verlaging van het toetsingsinkomen. Bedrag nog niet bekend.
Wachten op de definitieve aanslag inkomstenbelasting 2025.
Looptijd: 6 tot 18 maanden. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: nog geen aanslag ontvangen.
UWV
De WIA is de Nederlandse arbeidsongeschiktheidsuitkering voor werknemers die na twee jaar ziekte nog minimaal 35% arbeidsongeschikt zijn. De uitkering vult het inkomensverlies aan tot maximaal 75% van het gemiddelde loon dat je verdiende voordat je ziek werd.
NL: Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA), art. 23 (wachttijd van 104 weken) en art. 5 (verzekerde). Uitvoering door het UWV.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling), art. 6 (samentelling van tijdvakken) en art. 44–50 (invaliditeitsuitkeringen). Zie ook het arrest-Vester (C-134/18) over de samentelling van verzekeringstijdvakken.
Uitkering — direct geld, maandelijks. De hoogte hangt af van je situatie:
Logica. Wie in Nederland heeft gewerkt en daar premies heeft betaald, en na twee jaar ziekte nog arbeidsongeschikt is, bouwt recht op op de WIA-uitkering. Volgens Verordening 883/2004 worden tijdvakken van verzekering in andere lidstaten daarbij samengeteld.
Werkelijkheid. De RVA weigert de gegevens via het EESSI-systeem aan het UWV te verstrekken. Het UWV hanteert daardoor een foute peildatum en negeert de medische dossiers van UZ Gent en ZorgSaam. Door het ontbreken van de EESSI-data ontbreekt in het systeem de grondslag voor de vaststelling van het recht.
Een gewone Nederlandse werknemer bouwt zijn WIA-recht op binnen één systeem. Het UWV heeft alle gegevens: loon, ziekmelding, medische dossiers. De beoordeling verloopt automatisch. Een grensarbeider die in België woont maar in Nederland heeft gewerkt, moet zijn gegevens via het EESSI-systeem laten overdragen. Wanneer de Belgische instantie (RVA) die overdracht weigert, ontbreekt bij het UWV de basis om het recht vast te stellen.
Het UWV toetst op basis van het arbeidsverleden dat het zelf kan inzien. Voor een grensarbeider ontbreken de Belgische tijdvakken. De RVA zendt de gegevens niet door via EESSI, het elektronische uitwisselingssysteem tussen Europese socialezekerheidsinstanties. Zonder die gegevens hanteert het UWV een peildatum die niet overeenkomt met de werkelijke situatie. De medische dossiers van UZ Gent en ZorgSaam worden niet meegenomen, ook al zijn ze beschikbaar. Het loket wacht op gegevens die niet komen, en wijst de aanvraag af op grond van een administratief gat.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 6: tijdvakken van verzekering in andere lidstaten moeten worden samengeteld. Het arrest-Vester (C-134/18) bevestigt dat de lidstaten verplicht zijn om buitenlandse tijdvakken mee te tellen bij de beoordeling van invaliditeitsuitkeringen. De weigering van de RVA om gegevens via EESSI te verstrekken is een nationale tekortkoming die de Europese regel ondermijnt.
UWV — via de online klantenservice of het UWV-kantoor. De WIA-uitkering moet je zelf aanvragen.
Herzieningsverzoek bij het UWV op grond van artikel 4:6 Awb (nieuw gebleken feiten). Voeg toe:
Bij weigering: beroep bij de Rechtbank, en in laatste instantie bij de Centrale Raad van Beroep.
Procedure duurt 6 tot 18 maanden. In die periode: geen WIA-uitkering. Uitkomst hangt af van de bereidheid van het UWV om de buitenlandse dossiers te accepteren en de peildatum te corrigeren.
WIA-uitkering aangevraagd bij het UWV. De RVA weigerde de EESSI-verzending. Het UWV hanteerde een foute peildatum en negeerde de dossiers van UZ Gent en ZorgSaam. Herzieningsverzoek ex art. 4:6 Awb ingediend met de medische dossiers en een verzoek aan de RVA om de gegevens alsnog te verstrekken.
Vastgelopen. WIA-uitkering niet toegekend.
Loopt sinds 2024.
Geen WIA-uitkering ontvangen. Bedrag niet uitgekeerd.
Herzieningsverzoek ex art. 4:6 Awb loopt. Wachten op beslissing.
Looptijd: 6 tot 18 maanden. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: geen uitkering.
UWV
De Wajong is een uitkering voor jonggehandicapten: mensen die al op jonge leeftijd arbeidsongeschikt waren. De standaardregel is dat de aandoening moet bestaan op je 17e verjaardag. Wie later arbeidsongeschikt raakt, kan onder voorwaarden toch een Wajong-uitkering krijgen als hij kan aantonen dat de aandoening al vóór het 18e levensjaar aanwezig was.
NL: Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong 2010), art. 1:2 (jonggehandicapte) en art. 2:3 (beoordeling arbeidsongeschiktheid). Uitvoering door het UWV.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling), art. 6 (samentelling van tijdvakken) en art. 44–50 (invaliditeitsuitkeringen).
Uitkering — direct geld, maandelijks. Hoogte afhankelijk van leeftijd en gezinssituatie. In 2026: circa € 1.100 tot € 1.500 bruto per maand, aangevuld met vakantiebijslag. Bij volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid: tot 75% van het minimumjeugdloon.
Logica. Wie een chronische aandoening heeft die al voor het 18e levensjaar bestond, en dat kan aantonen, kwalificeert volgens de wettelijke voorwaarden voor de Wajong. De bewijslast ligt bij de aanvrager, maar het recht volgt uit de vastgestelde historische medische situatie.
Werkelijkheid. Voor een grensarbeider bevindt het historisch bewijsmateriaal zich in buitenlandse, veelal analoge, archieven van vóór het eHealth-tijdperk. Het ontbreken van digitaal verifieerbare historische medische data binnen de huidige systeemarchitectuur leidt tot een automatische afwijzing.
Een gewone Nederlandse inwoner met dezelfde aandoening kan zijn huisarts van toen vragen om een verklaring. Het Nederlandse medische dossier is continu en digitaal sinds de invoering van het EPD. Een grensarbeider heeft een dossier dat versnipperd is over twee landen en teruggaat tot een tijd waarin niets digitaal werd vastgelegd. De historische bewijsvoering is daardoor veel moeilijker.
Het UWV toetst op basis van medische bewijzen uit het verleden. Die moeten aantonen dat de aandoening al voor het 18e levensjaar bestond. Voor grensarbeiders ontbreken vaak de digitale sporen. Wat wel bestaat: oude papieren dossiers bij vroegere behandelaars. Het opvragen daarvan kost tijd en is niet altijd succesvol. Zonder sluitend bewijs wijst het UWV de aanvraag af, wegens het ontbreken van digitaal verifieerbare historische medische data binnen de huidige systeemarchitectuur.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 6: tijdvakken van verzekering en eerdere medische dossiers uit andere lidstaten moeten worden meegewogen. Een bewijslast die grensarbeiders structureel benadeelt, is een indirecte vorm van discriminatie op grond van woonplaats.
UWV — via de online klantenservice of het UWV-kantoor. De Wajong-aanvraag moet je zelf indienen.
Wajong-aanvraag indienen bij het UWV met een zo compleet mogelijk historisch medisch dossier. Voeg toe:
Bij weigering: bezwaarschrift bij het UWV, en in laatste instantie beroep bij de Centrale Raad van Beroep.
Procedure duurt 12 tot 24 maanden. De bewijslast is zwaar. Zonder sluitend historisch medisch bewijs is de kans op toekenning klein.
Oude papieren dossiers van vóór het eHealth-tijdperk worden momenteel opgevraagd bij vroegere behandelaars in België. De aanvraag is in voorbereiding.
In voorbereiding. Aanvraag nog niet ingediend.
Dossieropbouw loopt sinds 2024.
Mogelijke Wajong-uitkering: € 1.100 tot € 1.500 bruto per maand. Nog niet ontvangen.
Opvragen oude dossiers bij Belgische behandelaars. Aanvraag wordt ingediend zodra het historisch medisch dossier compleet is.
Looptijd: 12 tot 24 maanden na indiening. Uitkomst onzeker door bewijslast. Impact tot nu toe: aanvraag in voorbereiding.
SVB · automatisch
De Algemene Ouderdomswet (AOW) is het Nederlandse staatspensioen. Je bouwt het op vanaf je 15e tot je AOW-leeftijd. Elk jaar dat je in Nederland woont, telt mee voor 2% van het uiteindelijke pensioen. Na 50 jaar opbouw heb je recht op 100% van het minimumloon.
NL: Algemene Ouderdomswet (AOW), art. 5 (verzekerde), art. 7 (opbouw van 2% per jaar) en art. 13 (AOW-leeftijd). Uitvoering door de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 6 (samentelling van tijdvakken). Voor gepensioneerden die in een andere lidstaat wonen: art. 21 en 22 (export van uitkeringen).
Uitkering — direct geld, maandelijks vanaf je AOW-leeftijd. Hoogte afhankelijk van je opbouw en je gezinssituatie:
Logica. Wie in Nederland woont en ingezetene is, bouwt AOW op — ook zonder te werken. De AOW is een volksverzekering, geen werknemersverzekering. De opbouw loopt automatisch door zolang het ingezetenschap bestaat.
Werkelijkheid. De opbouw loopt in deze situatie correct door. Wat niet loopt, is de uitkering: die wordt pas uitbetaald op de AOW-leeftijd. Tot die tijd is de opbouw een slapend recht zonder liquiditeit.
Een gewone Nederlandse inwoner bouwt AOW op gedurende zijn hele leven in Nederland. Bij pensionering krijgt hij het volledige bedrag waarop hij recht heeft. Een grensarbeider die jaren in het buitenland heeft gewoond, heeft gaten in zijn AOW-opbouw. Elk jaar buiten Nederland betekent 2% minder AOW, zonder compensatie vanuit het buitenlandse stelsel.
De AOW-opbouw is een slapend recht: het bestaat, maar levert pas geld op bij pensionering. In de tussentijd kan het niet worden gebruikt om andere uitkeringen of toeslagen te beïnvloeden. Wie in een grensoverschrijdende situatie zit, heeft vaak een gefragmenteerd pensioen: een deel AOW, een deel Belgisch pensioen, een deel aanvullend pensioen. De coördinatie tussen die stelsels is complex, en in de praktijk worden gaten in de opbouw niet gecompenseerd.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 6: samentelling van tijdvakken. Voor gepensioneerden die in een andere lidstaat wonen, art. 21 en 22: het recht op export van pensioenuitkeringen. De AOW-opbouw mag niet worden gekort op grond van eerdere woonplaats in een andere lidstaat, maar in de praktijk ontstaan toch gaten in de opbouw.
SVB — via de online klantenservice of het SVB-kantoor. De AOW-uitkering vraag je aan zes maanden voordat je de AOW-leeftijd bereikt.
Voor de opbouw zelf is geen route nodig — die loopt automatisch. Wat je kan doen, is een overzicht opvragen bij de SVB om te zien hoeveel AOW je hebt opgebouwd en of er gaten zijn. Voeg daarna, bij pensionering:
Bij problemen: klacht bij de Nationale Ombudsman en bij de Europese Commissie.
De opbouw loopt automatisch. Coördinatie met het Belgische stelsel vergt een aparte aanvraag en kan vertraging oplopen. De uitbetaling start op je AOW-leeftijd, niet eerder.
De AOW-opbouw loopt automatisch op de achtergrond. Geen aanvraag nodig tot de AOW-leeftijd.
Actief. De opbouw loopt door.
Lopende opbouw sinds inschrijving in Nederland.
Levert heden geen liquide inkomen op. De virtuele opbouw is 2% per jaar dat in Nederland wordt gewoond. Bij pensionering: uitkering volgens het opgebouwde percentage.
Geen actie nodig tot de AOW-leeftijd. Jaarlijks overzicht opvragen bij de SVB wordt aangeraden om de opbouw te controleren.
Looptijd: doorlopend tot AOW-leeftijd. Uitkomst: opbouw loopt correct. Impact tot nu toe: geen liquiditeit.
Gemeente Hulst
Een gemeentelijke tegemoetkoming voor bijzondere kosten die je niet kan betalen van je normale inkomen. Anders dan de gewone bijstand is Bijzondere Bijstand niet bedoeld voor dagelijkse levenskosten, maar voor eenmalige of specifieke uitgaven: medische kosten, juridische kosten, bewindvoering, of een financiële noodsituatie.
NL: Participatiewet, art. 35 (bijzondere bijstand), art. 36 (bijstandsnorm voor bijzondere kosten) en de gemeentelijke verordening van de gemeente Hulst.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 70 (specifieke niet-op bijdragen gebaseerde prestaties).
Uitkering — direct geld. Eenmalig of voor een vastgestelde periode. De hoogte hangt af van de kosten en de inkomenssituatie. Soms als lening, soms als gift.
Logica. Wie een financiële noodsituatie heeft en kosten die niet uit het normale inkomen kunnen worden betaald, kan een beroep doen op de gemeentelijke zorgplicht. De gemeente toetst op draagkracht via het Inlichtingenbureau.
Werkelijkheid. Het Inlichtingenbureau beschikt niet over Belgische inkomensgegevens. Bij een gemengd of grensoverschrijdend huishouden kan het toetsingsinkomen machinaal niet worden vastgesteld, wat resulteert in een formele afwijzing van de aanvraag.
Een gewone Nederlandse inwoner met een laag inkomen kan een beroep doen op de gemeentelijke Bijzondere Bijstand. De gemeente toetst op inkomen en kosten. Een grensarbeider in dezelfde financiële situatie heeft te maken met een inkomen dat gedeeltelijk in het buitenlandse stelsel zit. De gemeente kan dat inkomen niet volledig vaststellen, en wijst de aanvraag af op basis van een administratief gat.
De gemeente toetst op basis van gegevens die via het Inlichtingenbureau binnenkomen. Nederlandse inkomensgegevens zijn beschikbaar, Belgische niet. Wanneer een aanvrager een gemengd inkomen heeft (deels Nederlands, deels Belgisch), is het toetsingsinkomen niet volledig vast te stellen. Bij onvolledig vast te stellen grensoverschrijdende inkomensgegevens volgt een algoritmische afwijzing.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 70: specifieke niet-op bijdragen gebaseerde prestaties mogen niet worden geweigerd op grond van nationaliteit of woonplaats, mits de betrokkene aan de nationale voorwaarden voldoet. De gemeentelijke weigering om buitenlandse inkomensgegevens te erkennen, ondermijnt die regel.
Gemeente Hulst — via het loket Werk en Inkomen, of digitaal via de gemeentelijke website.
Bezwaarschrift bij de gemeente Hulst tegen de afwijzing. Voeg toe:
Bij weigering: beroep bij de Rechtbank Zeeland-West-Brabant, en in laatste instantie bij de Centrale Raad van Beroep.
Beslissing op bezwaar: binnen 6 tot 12 weken, met mogelijke verdaging tot 6 maanden. Uitkomst hangt af van de bereidheid van de gemeente om buitenlandse inkomensgegevens te erkennen.
Aanvraag Bijzondere Bijstand ingediend bij de gemeente Hulst wegens financiële overmacht. De gemeente heeft de aanvraag afgewezen op grond van de onvolledige inkomensgegevens. Bezwaarschrift ingediend.
Vastgelopen. Aanvraag afgewezen, bezwaar loopt.
Loopt sinds 2024. Beslissing op bezwaar verdaagd tot eind oktober 2026.
Geen bijzondere bijstand ontvangen. Financieel vacuüm blijft bestaan.
Beslissing op bezwaar verdaagd tot eind oktober 2026. Wachten op uitspraak.
Looptijd: 6 tot 12 weken na indiening, verdaagd tot eind oktober 2026. Uitkomst onzeker. Impact tot nu toe: geen bijzondere bijstand ontvangen.
Dienst Toeslagen
Een maandelijkse toeslag voor gezinnen met kinderen, bedoeld om de kosten van kinderen te verlichten. Anders dan kinderbijslag is het Kindgebonden Budget inkomensafhankelijk: het bedrag daalt naarmate het gezinsinkomen stijgt.
NL: Wet op het kindgebonden budget (WKB), art. 1 tot 10. Uitvoering door de Dienst Toeslagen.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling) en art. 67 (gezinsbijslagen bij samenloop tussen lidstaten).
Uitkering — direct geld, maandelijks. Bedrag afhankelijk van het aantal kinderen en het inkomen. In 2026: circa € 130 per maand voor het eerste kind, oplopend tot circa € 400 per maand voor meerdere kinderen. Eenoudergezinnen krijgen een extra verhoging.
Logica. Wie kinderen heeft en een laag inkomen, kwalificeert volgens de wettelijke voorwaarden voor het Kindgebonden Budget. De Dienst Toeslagen toetst op inkomen en op het recht op kinderbijslag.
Werkelijkheid. Het recht op Kindgebonden Budget is gekoppeld aan het recht op Nederlandse kinderbijslag (AKW). Voor grensarbeiders is dat vinkje niet automatisch gezet, omdat de kinderbijslag via het Belgische Groeipakket loopt. Zonder het AKW-vinkje blijft het Kindgebonden Budget geblokkeerd.
Een gewone Nederlandse inwoner ontvangt kinderbijslag via de SVB en ziet het Kindgebonden Budget automatisch toegekend. Een grensarbeider die in België werkt, ontvangt kinderbijslag via het Belgische Groeipakket. Nederland ziet geen AKW-uitkering, en blokkeert daarmee ook het Kindgebonden Budget.
De Dienst Toeslagen controleert het recht op Kindgebonden Budget via het SVB-vinkje: staat er een AKW-uitkering op naam? Voor een grensarbeider is dat "nee". Het systeem concludeert daaruit dat er geen recht is op Kindgebonden Budget, zonder de Europese samentelling van gezinsbijslagen (Vo. 883/2004, art. 67) toe te passen. Wat in Nederland niet loopt, wordt niet meegenomen in de toetsing.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Art. 67: bij samenloop van gezinsbijslagen tussen lidstaten moet het recht worden vastgesteld volgens een vaste prioriteitsregel. Het enkele feit dat kinderbijslag via een andere lidstaat loopt, mag niet betekenen dat een inkomensafhankelijke toeslag vervalt.
Dienst Toeslagen — via MijnToeslagen.nl.
Bezwaarschrift bij Dienst Toeslagen met het verzoek het recht op Kindgebonden Budget vast te stellen zonder het SVB-vinkje. Voeg toe:
Bij weigering: beroep bij de Rechtbank en in laatste instantie bij de Centrale Raad van Beroep.
Procedure duurt 6 tot 12 maanden. Uitkomst hangt af van de bereidheid van Dienst Toeslagen om de EU-regel toe te passen bij een gemengde gezinssituatie.
Bezwaarschrift ingediend bij Dienst Toeslagen met bewijs van het Belgische Groeipakket en het Nederlandse toetsingsinkomen. Verzoek tot toepassing van Vo. 883/2004, art. 67.
Voorlopig toegekend na de SVB-bypass in april 2026. Definitieve afrekening volgt na de aanslag inkomstenbelasting 2025.
Loopt sinds 2024. Toekenning na bypass in april 2026.
Voorlopig bedrag ontvangen. Definitieve afrekening kan leiden tot terugbetaling of nabetaling, afhankelijk van het definitieve inkomen.
Wachten op de definitieve aanslag inkomstenbelasting 2025. Daarna definitieve afrekening.
Looptijd: voorlopig toegekend. Definitieve afrekening na aanslag 2025. Impact tot nu toe: voorlopig bedrag ontvangen, definitieve uitkomst onzeker.
Dienst Toeslagen
Een maandelijkse tegemoetkoming van de Nederlandse overheid in de huur voor mensen met een laag inkomen. De toeslag wordt rechtstreeks aan de huurder uitbetaald en is bedoeld om de woonlasten betaalbaar te houden.
NL: Wet op de huurtoeslag (Wht), art. 1 tot 26. Uitvoering door de Dienst Toeslagen.
EU: Verordening 883/2004, art. 4 (gelijke behandeling).
Uitkering — direct geld, maandelijks. Bedrag afhankelijk van huur, inkomen en gezinssituatie. In 2026: tot circa € 450 per maand.
Logica. Wie een woning huurt in Nederland en een laag inkomen heeft, kwalificeert volgens de wettelijke voorwaarden voor huurtoeslag. De Dienst Toeslagen berekent het bedrag op basis van de huur en het toetsingsinkomen.
Werkelijkheid. Het systeem kan Belgische inkomsten niet geautomatiseerd inlezen. Het gezamenlijk toetsingsinkomen is dan niet volledig vast te stellen, wat leidt tot voorlopige beschikkingen op basis van incomplete data.
Een gewone Nederlandse huurder met een laag inkomen krijgt huurtoeslag automatisch berekend op basis van zijn Nederlandse inkomen. Een grensarbeider met een gemengd inkomen (deels Nederlands, deels Belgisch) heeft te maken met een toetsingsinkomen dat niet volledig beschikbaar is in het Nederlandse systeem. De berekening valt stil, en de toeslag wordt niet of te laag toegekend.
De Dienst Toeslagen baseert de berekening op het toetsingsinkomen dat via de Belastingdienst en de SVB binnenkomt. Voor een grensarbeider met een Belgische inkomensbron ontbreken die gegevens. De toeslag wordt wel voorlopig berekend, maar zonder de buitenlandse inkomsten. Het gevolg: een te hoge toeslag die later moet worden terugbetaald, of een te lage toeslag die niet wordt gecorrigeerd.
Vo. 883/2004, art. 4: gelijke behandeling ongeacht woonplaats. Een grensarbeider met een laag inkomen en een gehuurde woning in Nederland mag niet worden benadeeld door een administratieve tekortkoming in de gegevensuitwisseling.
Dienst Toeslagen — via MijnToeslagen.nl.
Bezwaarschrift bij Dienst Toeslagen met een volledig overzicht van alle inkomensbronnen. Voeg toe:
Bij geschil: bezwaarschrift bij Dienst Toeslagen, en in laatste instantie beroep bij de Rechtbank en de Centrale Raad van Beroep.
Procedure duurt 6 tot 12 maanden. Uitkomst hangt af van de bereidheid van Dienst Toeslagen om buitenlandse inkomensgegevens te accepteren en de berekening te corrigeren.
Huurtoeslag toegekend op basis van het Nederlandse toetsingsinkomen. Uitstel van betaling gekregen inzake een verrekening van een eerdere schuld tijdens de bezwaarprocedure.
Voorlopig toegekend. Definitieve afrekening volgt na de aanslag inkomstenbelasting 2025.
Loopt sinds 2024.
Voorlopig bedrag ontvangen. Definitieve afrekening kan leiden tot terugbetaling of nabetaling.
Uitstel van betaling gekregen tijdens bezwaarprocedure. Wachten op de definitieve aanslag inkomstenbelasting 2025.
Looptijd: voorlopig toegekend. Definitieve afrekening na aanslag 2025. Impact tot nu toe: voorlopig bedrag ontvangen, definitieve uitkomst onzeker.
↑